शब्दकोडं सोडवणं ही सवयीची गोष्ट आहे. पहिल्या दिवशी जे कोडं अवघड वाटतं, तेच कोडं आठवडाभर रोज सोडवल्यावर पाच मिनिटांत सुटतं. याचं कारण असं की शब्दकोडी एका ठराविक पद्धतीने बनवली जातात आणि ती पद्धत एकदा कळली की सूचना वाचताना उत्तर आपोआप सुचू लागतं. या लेखात आम्ही ईरा शब्दकोड्याच्या खेळाडूंकडून आणि वर्तमानपत्रातली कोडी सोडवणाऱ्या जुन्या जाणत्या वाचकांकडून जमवलेल्या दहा युक्त्या दिल्या आहेत. त्या वाचा आणि पुढचं कोडं सोडवताना वापरून बघा.
१. आधी कंसातला आकडा वाचा
प्रत्येक सूचनेच्या शेवटी कंसात एक आकडा असतो आणि तो आकडा उत्तराची अक्षरं सांगतो. मराठीत अक्षर म्हणजे एक अक्षर, काना मात्रा वेलांटी धरून. म्हणजे पाणी हा शब्द दोन अक्षरांचा आहे, मांजर तीन अक्षरांचा आणि आरसा तीन अक्षरांचा. सूचना वाचण्याआधी आकडा वाचला की मनात त्या लांबीचेच शब्द येतात आणि चुकीचे शब्द आपोआप बाद होतात.
२. जे नक्की माहीत आहे ते आधी भरा
कोड्यातल्या सगळ्या सूचना एकदा वरून खालपर्यंत वाचा आणि ज्यांची उत्तरं लगेच सुचली तीच आधी भरा. अडलेल्या सूचनेवर सुरुवातीला वेळ घालवू नका. एक शब्द भरला की त्याची अक्षरं आडव्या आणि उभ्या शब्दांना मिळतात आणि अडलेला शब्द अचानक सोपा होतो. शब्दकोडं हे एकेक शब्द सोडवण्याचा खेळ नाही, तर अक्षरांची साखळी जोडण्याचा खेळ आहे.
३. छेदणारी अक्षरं वापरा
एखाद्या शब्दाचं पहिलं आणि शेवटचं अक्षर आडव्या शब्दांमुळे मिळालं असेल तर मधली अक्षरं सुचायला फार वेळ लागत नाही. उदाहरणार्थ, पहिलं अक्षर सा आणि तिसरं अक्षर र मिळालं आणि सूचना आहे चहात गोडवा आणणारी, तर उत्तर साखर हे क्षणात सुचतं. म्हणून कोणताही शब्द भरण्याआधी त्याच्या चौकोनांत आधीच आलेली अक्षरं बघा.
४. सूचनेतला शब्दप्रकार ओळखा
सूचना जर करणारा, देणारा, वाजवणारा अशी संपत असेल तर उत्तर बहुधा व्यक्ती किंवा वस्तूचं नाव असतं. सूचना जर करणं, जाणं अशी असेल तर उत्तर क्रियेचं नाव असतं. सूचनेत अनेकवचन असेल तर उत्तरही अनेकवचनात असतं. सूचनेची ही बांधणी लक्षात घेतली की शब्दाचं रूप आधीच कळतं.
५. मराठी अंक आणि जोडाक्षरं लक्षात ठेवा
मराठी शब्दकोड्यात जोडाक्षर एका चौकोनात येतं. त्र, क्ष, ज्ञ, श्र ही अक्षरं एकाच चौकोनात बसतात. म्हणून मित्र हा शब्द दोन अक्षरांचा आणि विद्यार्थी हा शब्द तीन अक्षरांचा धरला जातो. अनुस्वार असलेलं अक्षरही एकच अक्षर असतं, म्हणजे अंगण तीन अक्षरांचं आहे. ही गणती एकदा पक्की झाली की कंसातल्या आकड्याचा उपयोग बरोबर होतो.
६. समानार्थी शब्दांचा विचार करा
सूचना बहुतेक वेळा थेट अर्थ सांगते, पण कधी कधी ती वळणदार असते. घर ही सूचना असेल तर उत्तर सदन, निवास, वास्तू असंही असू शकतं. अशा वेळी कंसातला आकडा निर्णायक ठरतो. सूचनेतला प्रत्येक शब्द महत्त्वाचा असतो, म्हणून सूचना दोनदा वाचा आणि त्यातला खास शब्द पकडा.
७. अडलं तर दिशा बदला
आडवे शब्द अडले असतील तर उभे शब्द सोडवायला घ्या. ईरा शब्दकोड्यात चौकोनावर दोनदा टॅप केलं की दिशा बदलते. बऱ्याच वेळा उभ्या शब्दांमुळे मिळालेली दोन अक्षरं आडव्या शब्दाचं कोडं सोडवतात. कोणत्याही एका दिशेला अडकून राहू नका.
८. अक्षर दाखवा हे बटण योग्य वेळी वापरा
ऑनलाईन कोड्यात अक्षर दाखवा हे बटण असतं. ईरा शब्दकोड्यात त्यासाठी एका अक्षरामागे फक्त पाच गुण कमी होतात. एखाद्या शब्दावर पाच मिनिटं अडकून बसण्यापेक्षा एक अक्षर घेऊन पुढे जाणं जास्त शहाणपणाचं असतं, कारण ते एक अक्षर पुढच्या दोन शब्दांचं कोडं सोडवतं. मात्र हे बटण सवयीचं होऊ देऊ नका, कारण मग गुण कमी होत जातात.
९. रोज एकच कोडं, पण रोज सोडवा
शब्दकोड्यात तरबेज होण्याचा एकच मार्ग आहे आणि तो म्हणजे नियमितपणा. रोज एक कोडं सोडवलं की सूचनांची भाषा ओळखीची होते, शब्दसंग्रह वाढतो आणि अक्षरं जोडण्याची नजर तयार होते. ईरा शब्दकोड्यावर रोज रात्री बारानंतर नवं कोडं येतं आणि सोडवलेल्या कोड्यांचे गुण लीडरबोर्डवर जमा होत राहतात, म्हणून रोज खेळणारा खेळाडू आपोआप वर राहतो.
१०. शब्दसंग्रह वाचा
कोड्यात आलेला नवा शब्द दुसऱ्या दिवशी पुन्हा येणार नाही, पण आठवड्याभरात त्याचा भाऊबंद नक्की येतो. ईरा शब्दकोड्याच्या शब्दसंग्रह या पानावर कोड्यांत येणारे सगळे शब्द आणि त्यांचे अर्थ दिले आहेत. ते पान एकदा नुसतं चाळलं तरी पुढच्या आठवड्यातली कोडी निम्म्या वेळात सुटतात. आणि कालच्या कोड्याचं उत्तर अडलं असेल तर उत्तरं या पानावर ते रोज सकाळी दिसतं.
या दहा युक्त्या वापरून आजचं कोडं सोडवून बघा. सुरुवातीला दहा मिनिटं लागली तरी हरकत नाही, आठवड्याभरात तीच वेळ निम्म्यावर येईल. आणि कोडं पूर्ण झालं की तुमचं नाव लीडरबोर्डवर दिसेल.